විදු නැණ කිරණScience Dissemination Unit

විද්‍යා පරීක්ෂණ
   Print Friendly and PDFPrint Print Friendly and PDFPDF
රිදී ඔප දමමු

රිදී (Ag) හෝ රිදී ගල්වන ලද භාණ්ඩ වල දිලිසෙන පෘෂ්ඨයක ක්‍රමක්‍රමයෙන් කාලයත් සමඟ ඔපය අඩු වී අඳුරු පැහැයක් ගනී. මෙයට භේතුව රිදී රසායනික ප්‍රතිකියාවකට භාජනය වීමයි. මෙහිදී වාතයේ ඇති සල්ෆර් (ගෙන්දගම්) අඩංගු රසායනික සංයෝග සමඟ රිදී ප්‍රතිකියා කරයි. මේ නිසා අපට මෙම රසායනික ප්‍රතිකියාව ආපස්සට සිදුකිරීම මගින් ඔපය අඩුවීම නවත්වා නැවත රිදී ඔප දැමිය හැක.

අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය :

  • ඔපය අඩුවු රිදී භාණ්ඩයක්
  • එම භාණ්ඩය සම්පුර්ණයෙන් බහාලිය හැකි භාජනයක්
  • භාජනයේ පතුල වැසීමට හැකි ප්‍රමාණයේ ඉතා තුනී ඇලුමිනියම් ලෝහ තහඩුවක්
  • භාජනය පිරවීමට තරම් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට ජලය
  • ජලය උණු කිරීමට කේතලයක්
  • ආප්පසෝඩා (වතුර ගැලුමකට එක් කෝප්පයක් පමණ)

පරීෂණය

    භාජනය පතුලෙහි ඇලුමිනියම් පත්‍රය එලන්න.  එය මත රිදී භාණ්ඩය තබන්න.  රිදී භාණ්ඩය ඇලුමිනියම් තහඩුවෙහි ස්පර්ශවීමට සැලැස්වීමට මතක තබාගන්න.  වතුර කේතලය හොඳින් උතුරවන්න.  එය උදුනෙන් ඉවතට ගෙන දෙවුම් බේසමක් (සින්ක් එකක්) තුල තබන්න.  දැන් මෙයට ආප්පසෝඩා එකතු කරන්න. (වතුර ගැලුමකට එක් කෝප්පයක් වන පරිදි) මෙහිදී ද්‍රාවණයෙහි පෙන නැගී උතුරුවා යෑමට ඉඩ ඇති බැවින් ඒ පිලිබඳව කල්පනාකාරී වන්න.  ආප්පසෝඩා අඩංගු උණුසුම් ද්‍රාවණය රිදී භාණ්ඩය සහිත භාජනයට වත් කරන්න.  එහිදී එම භාණ්ඩයේ ඔපය වැඩි දියුණු වන බව අපට නිරීෂණය කල හැකිවේ. රිදී භාණ්ඩයේ බැඳී ඇති පටලය ඉතා සියුම් නම් විනාඩි කිහිපයකදී ඔප වැටීම සිදුවේ.  නමුත් පටලය ඝනකම් නම් ආප්පසෝඩා සහිත ද්‍රාවණය නැවත නැවත රත්කර භාණ්ඩය මතට වත් කරන්න.


මෙහිදී සිදුවන්නේ කුමක්ද ?


    භාණ්ඩයේ ඇති රිදී වායුගෝලයේ සල්ෆර් සමඟ ප්‍රතිකියා කර සිල්වර් සල්ෆයිඩ් සාදයි. මෙය කලු පැහැතිය. සිල්වර් මත මෙය තුනී පටලයක් ලෙස තැම්පත් වීම නිසා කලු පැහැ ගැන්වී ඔපය අඩු වී යයි. නැවත ඔපය ගැනීමට නම් මෙම සිල්වර් සල්ෆයිඩ් පටලය ඉවත් කල යුතුය. මෙය ආකාර 2කට කල හැක. රසායනික ද්‍රව්‍යක් භාවිතාකර පිරිමැදීම මගින් ඔප දැමිය හැක. මෙහිදී පටලය සිල්වර් සල්ෆයිඩ් ආකාරයටම ඉවත්වීම නිසා භාජනයේ ඇති සිල්වර් ප්‍රමාණය අඩුවේ. නමුත් මෙම පරීක්ෂණයේ ආකාරයට භාජනය නැවත ඔප දැමීමේදී රිදී ඉවත් වීමක් සිදුනොවේ. රිදී මෙන්ම බොහෝ ලෝහ වර්ග සල්ෆර් සමඟ ක්‍රියාකර රසායනික සංයෝග දෙයි. සමහර ලෝහ වල සල්ෆර් සමඟ ප්‍රතිකියා කිරීමේ හැකියාව රිදී වලට වඩා වැඩිය. ඇලුමිනියම් මෙවැනි ලෝහයකි. මෙම පරීක්ෂණයේදී සිල්වර් සල්ෆයිඩ් සමඟ ඇලුමිනියම් ප්‍රතිකියා කරයි. මෙහිදී සල්ෆර් අයන රිදී වල සිට ඇලුමිනියම් වලට ගමන් කර සිල්වර් ලෝහය මුදාහරී. මෙහිදී ඇලුමිනියම් සල්ෆයිඩ් සෑදේ.





3Ag2S       +      2Al       →     3Ag      +     Al2S3  

(සිල්වර් සල්ෆයිඩ්)     (ඇලුමිනියම්)          (සිල්වර්)    (ඇලුමිනියම්සල්ෆයිඩ්)               




    මෙම ප්‍රතිකියාව සිදුවන්නේ ආප්පසෝඩා ද්‍රාවණයේදීය. මෙහිදී ද්‍රාවණය සල්ෆර් අයන සිල්වර් සිට ඇලුමිනියම් කරා රැගෙන යයි. මෙම ප්‍රතිකියාව ද්‍රාවණය උණුසුම්ව ඇතිවිට වේගවත්ව සිදුවේ.  සෑදෙන ඇලුමිනියම් සල්ෆයිඩය ඇලුමිනියම් තහඩුව මත කහ පැහැතිව දිස්වේ.  මෙම ප්‍රතිකියාව සිදුවීමට ඇලුමිනියම් සහ සිල්වර් එකිනෙක ස්පර්ශව තිබිය යුතුය.  මෙම ප්‍රතිකියාවේදී කුඩා විද්‍යුත් ධාරාවක් මෙය තුලින් ගලා යයි.  ඉලෙක්ට්‍රෝන ධාරාවක් සහිතව සිදුවන මෙවැනි ක්‍රියා විද්‍යුත් රසායනික ප්‍රතිකියා නම් වේ. මෙවැනි ආකාරයේ ප්‍රතිකියා විදුලි කෝෂ වල විදුලිය නිපදවීමට යොදාගනී.

blog comments powered by Disqus
2005 - 2011 All Rights Reserved by CATKAN Foundation & Institute of Fundamental Studies-Sri Lanka